محمد بن محمود دهدار شيرازى

39

رسائل دهدار ( فارسى )

حكايتى را منقول مىسازند . در فقرهء پنجم ، اقسام سير و سلوك الى اللّه - تعالى - را كه عبارتند از : روش اهل حقايق و طريق اهل معاملات ، عنوان فرموده هريك را تنقيد و بررسى مىفرمايند و اشارت دارند به اينكه در سلوك ، به اصحاب كرامات و خوارق عادات ، به صرف داشتن اين مقولهء سلوكى اعتماد نمىتوان نمود مگر اينكه سالك را علم طريقت حاصل باشد و از پير عالم پيروى نمايد كه در اين صورت گمراه نخواهد شد . آنگاه حكايتى را در ارتباط با شيخ ابو سعيد ابو الخير و نحوهء سلوك عملى و علمى آن عارف بلندپايه نقل مىنمايند و بدين صورت نتيجه‌گيرى مىنمايند كه اقتدا به غير از سالك عالم موجب ضلالت است . آنگاه فقرهء ششم را غرض از علم كه همانا عمل است و ثمرهء آن اين است ، آغاز مىنمايند و در اعمال ، اعظم آن التعظيم لأمر اللّه و الشفقة على خلق اللّه ، مىشمارند و در تحت تعظيم امر اللّه تعالى ، متابعت از رسول اكرم ( ص ) را ضرورى مىدانند . بعد از آن به نقل حكايتى در ارتباط با قرائت قرآن بر سر تربت تيمور توسط شخصى و توبيخ او از سوى فقيه وقت . . . الخ پرداخته ، كريمهء : « وَ مَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً فَجَزاؤُهُ جَهَنَّمُ » ، را تفسير مىنمايند . در فقرهء هفتم ، بخش ثانى حديث مذكور در فقرهء دوم را كه الشفقة على خلق اللّه است ، مشروح مىسازند و اين صفت را از اوصاف انبيا و اوليا برمىشمرند و در اين ارتباط حكايتى شيرين و دلنشين را در ارتباط با پدر سبكتكين از كتب مير سلاطين منقول ساخته آن را شاهدى نقلى بر گفتار خويش در اين فقره قرار مىدهند . فقرهء هشتم ، در اقسام شفقت على خلق اللّه و افضل انواع آن است كه همانا اشرف صور شفقت « بذل » است كه دفعتا ايجاد سرور در قلوب مىنمايد ، و بر اين صراط مستقيم آيه كريمه : « لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى » ، را تفسير مىنمايند و آنگاه حكايت دو مرد بقّال را در ارتباط با بذل و بخشش عنوان مىفرمايد و اين فقره را بدان به پايان مىبرند .